စိတ်ကျန်းမာရေးအတွက် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဂရုစိုက်မှု၏ အရေးပါပုံ
စိတ်ကျန်းမာရေးနှင့် စိတ်ဖိစီးမှု လျှော့ချရေးအတွက် အိပ်စက်ခြင်း၊ အာဟာရနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဂရုစိုက်မှု၏ အရေးပါပုံ။
စိတ္တဗေဒအရ “စိတ်နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဟာ ခွဲခြားလို့မရအောင် ဆက်စပ်နေတယ်” လို့ ဆိုကြပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးမကောင်းတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်မှာ အားအင်ကုန်ခမ်းတာ၊ ခေါင်းကိုက်တာတွေ ဖြစ်လာသလိုပဲ၊ ခန္ဓာကိုယ်ကို လျစ်လျူရှုထားရင်လည်း စိတ်ဖိစီးမှုနဲ့ စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းမှုတွေ ပိုမိုဆိုးရွားလာတတ်ပါတယ်။ စိတ်ဖိစီးမှုကို ရင်ဆိုင်ရာမှာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တွေးခေါ်ပုံပြောင်းရုံတင် မကဘဲ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဂရုစိုက်မှု (Physical Self-Care) ကိုပါ ယှဉ်တွဲလုပ်ဆောင်ရပါမယ်။
၁။ အာဟာရနှင့် စိတ်ခံစားမှု (Food & Mood Connection)
ကျွန်တော်တို့ စားသုံးလိုက်တဲ့ အစားအသောက်တွေဟာ စိတ်ခံစားမှုအပေါ် တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မှု ရှိပါတယ်။
- သကြားနှင့် ပြုပြင်ထားသော အစားအစာများ: သကြားဓာတ် လွန်ကဲစွာ စားသုံးခြင်းက ခဏတာ စွမ်းအင်တက်စေသော်လည်း ခဏအကြာတွင် အားအင်ရုတ်တရက် ထိခိုက်ကာ စိတ်တိုလွယ်ခြင်း၊ မောပန်းခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေပါတယ်။
- ရေလုံလောက်စွာ သောက်ပါ: ခန္ဓာကိုယ်မှာ ရေဓာတ်ခေါင်းပါးခြင်း (Dehydration) က ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့် အာရုံမစူးစိုက်နိုင်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေပြီး စိတ်ဖိစီးမှုကို မြှင့်တင်ပေးပါတယ်။
၂။ အိပ်စက်ခြင်း - ဦးနှောက်၏ ပြန်လည်ပြုပြင်ရေး စက်ရုံ
အိပ်ရေးပျက်ခြင်းက စိတ်ဖိစီးမှု ဟော်မုန်းဖြစ်သော Cortisol ကို မြင့်တက်စေပြီး စိတ်ခံစားမှုကို မတည်မငြိမ် ဖြစ်စေပါတယ်။
- ပုံမှန် အိပ်စက်ချိန်ထားရှိပါ: ညစဉ် ပုံမှန်အချိန်၌ အိပ်ရာဝင်ပြီး ပုံမှန်အချိန်၌ နိုးထသည့် အလေ့အကျင့်လုပ်ပါ။
- Blue Light ကို ရှောင်ပါ: အိပ်ရာမဝင်မီ မျက်လုံးကို အနားပေးသည့်အနေဖြင့် ဖုန်းနှင့် ကွန်ပျူတာ အလင်းရောင်များကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
၃။ သဘာဝတရားနှင့် ထိတွေ့ခြင်း (Eco-therapy)
တစ်နေ့လျှင် အနည်းဆုံး ၁၅ မိနစ်ခန့် နေရောင်ခြည်ခံယူခြင်းနှင့် သစ်ပင်စိမ်းစိမ်းများရှိရာ ပန်းခြံ သို့မဟုတ် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တွင် လမ်းလျှောက်ခြင်းက ဦးနှောက်တွင်း Serotonin (ပျော်ရွှင်စေသော ဟော်မုန်း) ကို မြှင့်တင်ပေးပြီး စိတ်ဖိစီးမှုကို သိသိသာသာ လျှော့ချပေးပါတယ်။
