လူမှုကွန်ရက်ကြောင့်ဖြစ်ရတဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုတွေကို ကျော်လွှားနည်း

ယနေ့ခေတ် ဒစ်ဂျစ်တယ်ကမ္ဘာမှာ လူမှုကွန်ရက် (Social Media) ဟာ ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်ဘဝရဲ့ ခင်းကျင်းတစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။ အချင်းချင်း ချိတ်ဆက်ရလွယ်ကူစေပြီး အချက်အလက်တွေကို မြန်ဆန်စွာ သိရှိနိုင်ပေမဲ့ အခြားတစ်ဖက်မှာလည်း မသိစိတ်ကနေတစ်ဆင့် စိတ်ဖိစီးမှု၊ အလိုမကျမှုနဲ့ သိမ်ငယ်စိတ်တွေကို တိတ်တဆိတ် ထိုးသွင်းနေတတ်ပါတယ်။ အခြားသူတွေရဲ့ ဟန်ပြအောင်မြင်မှုတွေကိုကြည့်ပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို နှိုင်းယှဉ်မိတာ၊ သတင်းအဆိုးတွေကို မရပ်မနား ဖတ်မိနေတာ (Doomscrolling) စတာတွေဟာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု (Digital Burnout) ကို ဖြစ်စေပါတယ်။

ဒီလို ဒစ်ဂျစ်တယ် ဖိအားတွေကြားထဲမှာ မိမိရဲ့ စိတ်အေးချမ်းမှုကို မပျောက်ပျက်အောင် ထိန်းသိမ်းနိုင်ဖို့နဲ့ ကျန်းမာတဲ့ အလေ့အကျင့်တွေကို မွေးမြူနိုင်ဖို့ အောက်ပါ နည်းလမ်းများကို အသေးစိတ် စမ်းသပ်ကြည့်ပါ။

၁။ “နှိုင်းယှဉ်ခြင်း” ထောင်ချောက်ကို နားလည်သဘောပေါက်ပါ

လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ မြင်တွေ့ရတဲ့ အရာအများစုဟာ လူတွေရဲ့ ဘဝထဲက “အကောင်းဆုံး သီးသန့်ရွေးချယ်ထားတဲ့ အခိုက်အတန့်များ” (Highlight Reels) သာ ဖြစ်ပါတယ်။ မည်သူမျှ မိမိတို့၏ ကျရှုံးမှု၊ ဝမ်းနည်းမှု၊ စီးပွားရေး အခက်အခဲနဲ့ မိသားစု ပြဿနာတွေကို စာမျက်နှာပေါ် ပို့စ်မတင်ကြပါဘူး။

• အဖြစ်မှန်ကို သတိရပါ: အခြားသူတစ်ယောက်ရဲ့ ပြင်ပအလှအပ သို့မဟုတ် အောင်မြင်မှုနဲ့ မိမိ၏ ကန့်လန့်ကာနောက်ကွယ်က ရုန်းကန်နေရမှုတွေကို ယှဉ်တွဲပြီး စိတ်ဓာတ်မကျပါနဲ့။
• ကိုယ့်လမ်းကြောင်းအတိုင်း လျှောက်ပါ: လူတိုင်းမှာ ကိုယ်စီအချိန်ဇယားနဲ့ ကိုယ်စီ ခရီးလမ်းရှိကြပါတယ်။ အခြားသူတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်နေခြင်းက မိမိရဲ့ ပျော်ရွှင်မှုကို သူခိုးလို ခိုးယူသွားတာနဲ့ တူပါတယ်။

၂။ Digital Detox အချိန်ဇယားကို စနစ်တကျ သတ်မှတ်ပါ

တစ်နေ့ကုန် ဖုန်းကို မနားတမ်း ကြည့်နေခြင်းက ဦးနှောက်ကို အနားမရစေဘဲ အမြဲတမ်း အလုပ်လုပ်ခိုင်းနေသလို ဖြစ်စေပါတယ်။

• မနက်ခင်းနှင့် ညပိုင်း စည်းမျဉ်း (Golden Hours): အိပ်ရာမှ နိုးနိုးချင်း ပထမ ၁ နာရီနှင့် မအိပ်မီ ၁ နာရီတွင် ဖုန်း လုံးဝ မကြည့်ဘဲ နေပါ။ မနက်ခင်းမှာ သဘာဝအလင်းရောင်ခံယူခြင်း၊ စာဖတ်ခြင်း သို့မဟုတ် တရားဘာဝနာ ပွားများခြင်းတို့ဖြင့် စတင်ပါ။
• Notification များ ပိတ်ထားပါ (Do Not Disturb): မလိုအပ်သော မက်ဆေ့ဂျ်နှင့် အကြောင်းကြားစာ (Notifications) များကို ပိတ်ထားခြင်းဖြင့် မိမိ လုပ်ဆောင်နေသည့် အလုပ်အပေါ် အာရုံစူးစိုက်မှုကို ပြန်လည်ရရှိစေပါတယ်။
• ဖုန်းကင်းမဲ့ဇုန် (Phone-Free Zones) သတ်မှတ်ပါ: ထမင်းစားပွဲနှင့် အိပ်ရာပေါ်တွင် ဖုန်းမယူသွားသည့် အလေ့အကျင့်ကို စတင်ပါ။

၃။ သင့် Feed ကို သန့်ရှင်းရေးလုပ်ပါ (Purify Your Feed)

သင့်ရဲ့ လူမှုကွန်ရက် စာမျက်နှာဟာ သင့်စိတ်ကို အကျိုးပြုတဲ့၊ ခွန်အားပေးတဲ့ နေရာတစ်ခု ဖြစ်ရပါမယ်။

• Unfollow/Mute ပြုလုပ်ပါ: သင့်ကို သိမ်ငယ်စိတ်ဖြစ်စေသော၊ ဒေါသထွက်စေသော သို့မဟုတ် အဆိုးမြင်စိတ် တိုးပွားစေသော အကောင့်များ၊ ပေ့ချ်များကို Unfollow သို့မဟုတ် Mute လုပ်ထားပါ။
• အသိပညာပေး ပလပ်ဖောင်းများကို သာ ဖော်ပြပါ: သင့်ကို ဗဟုသုတရစေပြီး စိတ်ခွန်အားပေးမယ့်၊ စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ရေး ပို့စ်များကိုသာ အဓိက Follow လုပ်ထားပါ။